إِنَّكُمْ به درستى كه شما اى مشركان وَ ما تَعْبُدُونَ و آنچه مىپرستيد مِنْ دُونِ اللَّهِ بجز خداى از بتان و ديوان حَصَبُ جَهَنَّمَ آتش‌انگيز دوزخ‌ايد أَنْتُمْ لَها شما با بتان در دوزخ وارِدُونَ گذرندگان و درو درآيندگانيد و در تبيان گفته كه حكمت در ايراد بتان به دوزخ زيادت تعذيب بت‌پرستان است چه بدانها آتش افروخته‌تر گردد و احتراق ايشان بيفزايد و ديگر تسفيه ايشانست چه آنها ترا پرستيدند كه حالا با ايشان در آتشند لَوْ كانَ هؤُلاءِ اگر بودندى آن بتان آلِهَةً خدايان چنان كه گمان مىبردند ما وَرَدُوها درنيامدندى به دوزخ چه خداى معذّب باشد نه معذّب وَ كُلٌّ و همه بتان و بت‌پرستان فِيها در دوزخ خالِدُونَ جاويد ماندگانند كه ايشان را از ان هيچ روى خلاصى نيست لَهُمْ مر ايشان راست فِيها در دوزخ زَفِيرٌ ناله زار وَ هُمْ فِيها و ايشان در آتش لا يَسْمَعُونَ نمىشنوند سخنى كه بدان شاد شوند آورده‌اند كه چون آيت إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ نازل شد آتش غضب در مشركان عرب افتاد و ابن الزبعرى ايشان را چون پريشان ديد گفت غم مخوريد و اضطراب مكنيد تا من با محمد ص مباحثه كنم پس گفت اى محمد ص قد خصمتك و رب الكعبة تو مىگوئى هر چه ما دون اللّه مىپرستند همه در دوزخ خواهند بود حال آنست كه عزير و عيسى ع و ملائكه معبود يهود و نصارى و بنو مليح‌اند هرگاه اين معبودان حصب جهنّم باشند گو بتان ما نيز باشند آيت آمد كه إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ به درستى كه آنان كه پيشى گرفته براى ايشان مِنَّا الْحُسْنى از ما سابقه نيكو كه سعادت است و توفيق طاعت يا بشارت به جنت و آن عزير و عيسى و ملائكه‌اند عليهم السلام أُولئِكَ آن گروه كه بسابقه عنايت مخصوص‌اند عَنْها مُبْعَدُونَ از دوزخ دورشدگانند صاحب بحر فرموده است كه سبق عنايت در بدايت موجب ظهور ولايت است در نهايت بيت هر تخم كه در ازل بكشتند نهان * در مزرعه ابد برويد بعيان لا يَسْمَعُونَ نمىشنوند آن دورشدگان از دوزخ حَسِيسَها آواز آتش را هم به جهت آنكه ايشان در اعلى عليين‌اند و دوزخ در اسفل السافلين وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ و ايشان در آنچه آرزو برند أَنْفُسُهُمْ دلهاى ايشان خالِدُونَ جاويد باشند يعنى مشتهيات خود را دايم مىيابند لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ اندوهگين نمىگرداند ايشان را فزع اكبر يعنى قول ملائكه كه گويند لا بشرى چه ايشان آن كلمه نخواهند شنيد تا وقتى كه گويند و امتاز و اليوم و ايشان ملول نخواهند شد چه بجانب دست راست متوجه بهشت خواهند بود و گفته‌اند فزع اكبر وقتى باشد كه موت را به صورت كبشى املح بر بلندى بدارند و بكشند و اين ندا برآيد كه يا اهل النار لكم خلود و لا موت و يا اهل الجنة لكم خلود و لا موت دوزخيان فزع كنند و بهشتيان با فرح گذرانند وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ و پيش آيند ايشان را فرشتگان وقت بيرون آمدن از قبور و گويند هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي اين روزى است كه در دنيا كُنْتُمْ تُوعَدُونَ بوديد كه بدين وعده داده مىشديد يعنى اين است روز ثواب و كرامت شما عابدان را گويند اين روز جزاى شما است عارفان را خطاب رسد كه اين روز تماشائى شما است نظم نيك مردان را نعيم اندر نعيم * عشق‌بازان را لقا اندر لقا حصّه آنها وصال حور عين * بهره اين‌ها جمال كبريا